Help de egels

Het is soms lastig te weten hoe je echt kunt bijdragen aan het behoud van de natuur, maar onze tuinen spelen een cruciale rol in het beschermen en veilig houden van egels.

Van je tuin omtoveren tot een egelparadijs tot het bouwen van een egelhuis en het herkennen van gevaren – we hebben met experts samengewerkt om alle praktische informatie te verzamelen die je nodig hebt om je steentje bij te dragen aan het beschermen van deze schattige tuingasten.

We blijven hier informatie delen naarmate de seizoenen vorderen, allemaal met als doel tuineigenaren te helpen de perfecte leefomgeving voor egels te creëren.

Lees meer over:

1. Lenteveiligheid: Egelgevaren om op te letten
2. Hoe maak je van je tuin een paradijs voor egels?
3. Miljoenen Nederlanders hebben nog nooit een egel in de tuin gezien

Lenteveiligheid: Egelgevaren om op te letten

Nu de lente officieel is begonnen, trekken velen van ons na een lange winter de tuin in voor een flinke voorjaarsschoonmaak. Maar we zijn niet de enigen die dan tevoorschijn komen! Rond deze tijd ontwaken egels uit hun winterslaap en gaan ze op zoek naar voedsel, een partner en een schuilplaats. Hoewel je tuin er misschien uitziet als een vredig toevluchtsoord, kan het vol zitten met verborgen gevaren.

Van het afdekken van open putjes tot het doen van een check voor het maaien; er zijn eenvoudige en effectieve manieren om ervoor te zorgen dat onze stekelige vrienden veilig blijven dit voorjaar.

Bekijk onze gids voor egelveiligheid

Checklist: Egelgevaren in de tuin

Nu we onze buitenruimtes voorbereiden op de warmere maanden, is het essentieel om rekening te houden met onze stekelige buren. Volg onze expert-checklist om in een handomdraai van je tuin een veilige, egelvriendelijke haven te maken.

Check je tuin voor het maaien of trimmen

Misschien doe je dit voorjaar wel mee aan ‘Maai Mei Niet’ om de natuur een handje te helpen, maar als je je gazon maait of trimt, controleer dan eerst de gebieden met lang gras. Egels zijn dol op lang gras en kunnen daar gemakkelijk slapen of zich verstoppen. Loop door je gazon om te checken op egels voordat je begint en maai langzaam. Zo geef je egels de kans om het geluid te horen en op tijd weg te vluchten. Het kost je 30 seconden, maar het kan een egel een leven redden.

Vermijd pesticiden en slakkenkorrels

Slakkenkorrels zijn erg schadelijk voor egels, dus vermijd deze zoveel mogelijk. Chemische bestrijdingsmiddelen (inclusief slakkenkorrels) kunnen de hele voedselketen vergiftigen. Houd egels en ander wild veilig door voor natuurvriendelijke alternatieven te kiezen. Gelukkig zijn er veel natuurlijke manieren om ongedierte in je tuin te weren zonder het wildleven schade toe te brengen. 'Bier-vallen' (bakjes bier ingegraven in de grond) zijn een goede manier om slakken te weren, of strooi koffiedik rond de basis van je planten.

Bescherm ze tegen vijvers en zwembaden

Egels kunnen verrassend goed klimmen, maar zwembadjes en vijvers kunnen al snel veranderen in gladde doodsklemmen. Dek waterpartijen af of zorg voor een loopplankje zodat ze er gemakkelijk uit kunnen klimmen.

Dek afvoerputjes af

Onbedekte afvoerputjes kunnen een gevaar vormen voor egels. Ze kunnen er gemakkelijk in vallen, maar komen er zonder hulp niet meer uit. Daarom is het belangrijk om putjes zoveel mogelijk afgedekt te houden. Gebruik een specifiek putrooster of een afdekplaat. Op tijdelijke basis kun je ook een met water gevulde zak gebruiken.

Let op je huisdieren

Zelfs de meest vriendelijke hond kan net iets te dicht bij een egel komen, wat helaas een veelvoorkomende oorzaak van letsel of overlijden is. Als je je hond 's avonds of in de schemering buiten laat, houd hem dan in de gaten en gebruik buitenverlichting om onbedoelde ontmoetingen met wild te beperken.

Zorg voor een vrije doorgang

Om je tuin egelvriendelijk te maken, is het belangrijk dat ze je tuin in en uit kunnen. Egels zijn nachtdieren en leggen elke nacht zo'n 1 tot 2 km af. Ze zullen het waarderen als ze verschillende buitenruimtes kunnen verkennen. Maak een opening van 13cm bij 13cm onderaan je schutting of heg. Als je liever geen gat in je schutting maakt, kun je ook een geul onder de schutting door graven. Wil je de natuur echt helpen? Overweeg dan om een schutting te vervangen door een heg; dit biedt makkelijke toegang en geeft beschutting. Vergeet echter niet om toestemming te vragen aan je buren voordat je hiermee aan de slag gaat!

Hoe maak je van je tuin een paradijs voor egels?

Egels kunnen onze hulp goed gebruiken – en jouw tuin egelvriendelijk maken is een grote stap in de juiste richting. Of je het nu simpel houdt of juist wat uitgebreider aanpakt, alle beetjes helpen.

Onze gids is gemaakt door experts die precies weten wat egels nodig hebben én wat praktisch haalbaar is in de meeste Nederlandse tuinen. Van het bouwen van een egelhuisje tot het maken van een kleine opening in je schutting: er is voor iedereen wel iets te doen. Hier vind je onze handige gids om van jouw tuin een echt egelparadijs te maken:

Laat een deel van je tuin verwilderen

Wilde hoekjes in je tuin vormen een natuurlijke bron van voedsel en een fijne schuilplek voor egels. Reserveer een klein stukje en laat het met rust. Door planten als brandnetels te laten staan, bied je egels voor langere tijd beschutting. Je kunt ook denken aan een “weiderand” met wilde bloemen – dat ziet er mooi uit én helpt de natuur een handje.

Vermijd pesticiden en slakkenkorrels

Slakkenkorrels zijn erg schadelijk voor egels, dus gebruik ze niet. Egels eten slakken, dus zelfs als ze de korrels zelf niet kunnen pakken, kan het eten van een slak die ze wel heeft, hen vergiftigen.

Er zijn veel natuurlijke manieren om ongedierte in je tuin te weren zonder ernstige schade toe te brengen aan de dieren die er graag komen. ‘Biervallen’ (bakken bier in de grond) zijn een goede manier om slakken buiten te houden, of strooi koffiedik rond de voet van planten.

Let op bij het maaien van gras

Voordat je je gazon gaat maaien, is het belangrijk om eerst goed te kijken naar de stukken met lang gras. Egels houden van lang gras, omdat ze daar gemakkelijk kunnen slapen of zich verstoppen.

Loop daarom door je tuin en controleer of er egels aanwezig zijn voordat je begint met maaien. Maai vervolgens langzaam, zodat de egels de maaier kunnen horen en de tijd krijgen om weg te vluchten.

Bouw een egelhuis

Egelhuizen worden steeds populairder en zijn snel en eenvoudig zelf te maken. Voor een op maat gemaakte versie heb je slechts een paar stukken hout, een hamer en wat spijkers nodig. De ingang van het huis moet ongeveer 13 bij 13 centimeter zijn, met een binnenruimte van ongeveer 25 centimeter hoog en 35 bij 35 centimeter breed. Verf de binnenkant van het egelhuis nooit en leg er geen eten in.

Afdekkingen voor afvoeren

Onafgedekte afvoeren zijn een gevaar voor egels. Ze kunnen er gemakkelijk in vallen en komen er zonder hulp vaak niet meer uit. Daarom is het belangrijk om, waar mogelijk, je afvoeren af te dekken. Gebruik hiervoor een speciaal putdeksel of plaats tijdelijk een met water gevulde zak.

Zorg voor toegang

Om je tuin egelvriendelijk te maken, is het belangrijk dat egels gemakkelijk in en uit je tuin kunnen. Egels zijn nachtdieren die ’s nachts soms wel 1 tot 2 kilometer afleggen, dus ze profiteren ervan als ze meerdere buitenruimtes kunnen verkennen.

Om dit mogelijk te maken, kun je een gat van ongeveer 13 x 13 cm aan de onderkant van je schutting zagen. Als je liever geen gat maakt, kun je ook een sleuf onder de schutting graven. Overleg dit natuurlijk eerst met je buren. Wil je egels echt helpen, overweeg dan om een schutting te vervangen door een haag. Dat biedt niet alleen gemakkelijke toegang, maar ook extra beschutting.

Overweeg een tuinscherm te verwijderen als je in een nieuwbouwwoning woont

Woon je in een nieuwbouwwoning, dan is de kans groot dat je schutting niet diervriendelijk is. Bij veel nieuwbouwwoningen staan schuttingen dicht op elkaar, waardoor egels geen toegang tot je tuin krijgen. Om dit probleem op te lossen, kun je overwegen één of twee panelen aan de zijkant van je schutting te verwijderen.

Miljoenen Nederlanders hebben nog nooit een egel in de tuin gezien

Volgens experts is de egelpopulatie in de afgelopen 20 jaar drastisch afgenomen. Uit nieuw onderzoek blijkt zelfs dat meer dan een tiende van de Nederlanders nog nooit een egel in het wild heeft gezien. Hittegolven zullen de populatie verder bedreigen, doordat waterbronnen opdrogen en dieren gedwongen worden om op gevaarlijke manieren naar water te zoeken.

Uit onderzoek blijkt dat 13 procent van de Nederlanders nog nooit een egel in zijn natuurlijke leefomgeving heeft gezien. En dat aantal neemt vermoedelijk toe. Waar bijna 90 procent van de 55-plussers aangeeft ooit een wilde egel te hebben gespot, ligt dat percentage onder jongvolwassenen (18 tot 34 jaar) op slechts 86 procent. Met andere woorden: 14 procent van de jongere generatie heeft nog nooit een egel in het wild gezien – een zorgwekkende trend, zeker nu experts schatten dat de populatie sinds het jaar 2000 met maar liefst 75 procent is afgenomen.

Volgens de cijfers van Werkspot merkt 44 procent van de Nederlanders een afname in het aantal egels op. Ondanks dat egels steeds zeldzamer worden, blijven ze een van de favoriete dieren van Nederland. Maar liefst 82 procent van de ondervraagden gaf aan egels schattig te vinden. Bijna een kwart (22 procent) van de Nederlanders noemde de egel zelfs hun favoriete wilde dier. Bovendien zegt meer dan de helft (57 procent) graag een bijdrage te willen leveren aan een veilige leefomgeving voor egels in hun buurt.

We hopen dat onze "Help de Egels" campagne bijdraagt aan het geven van de juiste tips en inspiratie om Nederlandse tuinen en buitenruimtes om te toveren tot een waar egelparadijs.

Samen kunnen we dit iconische diertje helpen beschermen.